{"id":9584,"date":"2011-06-07T08:30:43","date_gmt":"2011-06-07T01:30:43","guid":{"rendered":"http:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/2011\/06\/thanh-phan-loai-moi-isoptera-va-dac-diem-gay-hai-doi-voi-rung-trong-bach-dan-va-keo\/"},"modified":"2015-05-19T14:22:41","modified_gmt":"2015-05-19T07:22:41","slug":"thanh-phan-loai-moi-isoptera-va-dac-diem-gay-hai-doi-voi-rung-trong-bach-dan-va-keo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/thanh-phan-loai-moi-isoptera-va-dac-diem-gay-hai-doi-voi-rung-trong-bach-dan-va-keo\/","title":{"rendered":"Th\u00e0nh ph\u1ea7n lo\u00e0i m\u1ed1i (Isoptera) v\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m g\u00e2y h\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi r\u1eebng tr\u1ed3ng b\u1ea1ch \u0111\u00e0n v\u00e0 keo"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nguy\u1ec5n Th\u1ecb B\u00edch Ng\u1ecdc, Nguy\u1ec5n D\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, B\u00f9i Th\u1ecb Th\u1ee7y<\/strong><\/p>\n<p><em>Vi\u1ec7n Khoa h\u1ecdc L\u00e2m nghi\u1ec7p Vi\u1ec7t Nam<\/em><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u00d3M T\u1eaeT<\/strong><\/p>\n<p>B\u1ea1ch \u0111\u00e0n v\u00e0 keo l\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y tr\u1ed3ng r\u1eebng ch\u1ee7 l\u1ef1c c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam. M\u1ed1i (<em>Isoptera<\/em>) l\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u00f4n tr\u00f9ng h\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y c\u00e2y con b\u1ea1ch \u0111\u00e0n v\u00e0 keo v\u1edbi t\u1ef7 l\u1ec7 cao. K\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh ph\u1ea7n lo\u00e0i m\u1ed1i v\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m g\u00e2y h\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi r\u1eebng tr\u1ed3ng b\u1ea1ch \u0111\u00e0n Uro v\u00e0 keo lai t\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng tr\u1ecdng \u0111i\u1ec3m g\u1ed3m \u0110\u00f4ng B\u1eafc, T\u00e2y B\u1eafc, v\u00f9ng Trung t\u00e2m v\u00e0 T\u00e2y Nguy\u00ean, v\u1edbi 310 m\u1eabu m\u1ed1i v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch \u0111\u1ecbnh lo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c 17 lo\u00e0i m\u1ed1i, thu\u1ed9c 9 gi\u1ed1ng v\u00e0 2 h\u1ecd m\u1ed1i. B\u1ea1ch \u0111\u00e0n Uro v\u00e0 keo lai d\u01b0\u1edbi 1 tu\u1ed1i c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 b\u1ecb m\u1ed1i g\u00e2y ch\u1ebft cao h\u01a1n so v\u1edbi c\u00e2y tu\u1ed5i 2, 3. Theo v\u00f9ng \u0111\u1ecba l\u00fd, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n v\u00e0 keo t\u1ea1i T\u00e2y Nguy\u00ean c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 c\u00e2y b\u1ecb m\u1ed1i g\u00e2y h\u1ea1i cao h\u01a1n, ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn l\u00e0 v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc v\u00e0 \u0110\u00f4ng B\u1eafc.<\/p>\n<p><strong>T\u1eeb kh\u00f3a<\/strong>: M\u1ed1i, M\u1ed1i h\u1ea1i b\u1ea1ch \u0111\u00e0n, M\u1ed1i h\u1ea1i keo, m\u1ed1i h\u1ea1i c\u00e2y tr\u1ed3ng<\/p>\n<p><strong>M\u1ede \u0110\u1ea6U<\/strong><\/p>\n<p>B\u1ea1ch \u0111\u00e0n v\u00e0 keo l\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y tr\u1ed3ng r\u1eebng ch\u1ee7 l\u1ef1c c\u1ee7a nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Vi\u1ec7t Nam. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh g\u00e2y tr\u1ed3ng, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n v\u00e0 keo b\u1ecb r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng g\u00e2y h\u1ea1i. M\u1ed1i l\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u00f4n tr\u00f9ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ch\u1ebft h\u00e0ng lo\u1ea1t \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e2y con, th\u1eadm ch\u00ed g\u00e2y ch\u1ebft \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e2y tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh kho\u1ebb m\u1ea1nh c\u1ee7a r\u1eebng tr\u1ed3ng b\u1ea1ch \u0111\u00e0n v\u00e0 keo.<\/p>\n<p>Do m\u1ed1i h\u1ebft s\u1ee9c \u0111a d\u1ea1ng v\u1ec1 th\u00e0nh ph\u1ea7n lo\u00e0i, n\u00ean t\u1ea1i m\u1ed7i v\u00f9ng \u0111\u1ecba l\u00fd, ch\u1ee7ng lo\u1ea1i m\u1ed1i g\u00e2y h\u1ea1i b\u1ea1ch \u0111\u00e0n v\u00e0 keo r\u1ea5t kh\u00e1c nhau d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m g\u00e2y h\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u00e1c bi\u1ec7t. \u1ede Nam M\u1ef9, c\u00e1c lo\u00e0i m\u1ed1i g\u00e2y h\u1ea1i ch\u1ee7 y\u1ebfu thu\u1ed9c c\u00e1c gi\u1ed1ng <em>Syntermes, Procormitermes,<\/em> <em>Cornitermes<\/em> v\u00e0 <em>Heterotermes<\/em>. Lo\u00e0i m\u1ed1i g\u00e2y h\u1ea1i m\u1ea1nh nh\u1ea5t l\u00e0 <em>Syntermes nanus<\/em>, v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng g\u00e2y ch\u1ebft t\u1edbi 70% c\u00e2y b\u1ea1ch \u0111\u00e0n non t\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 v\u00f9ng.\u1ede Australia, h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c di\u1ec7n t\u00edch r\u1eebng tr\u1ed3ng keo ph\u1ea3i \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c gi\u1ea3i ph\u00e1p k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u00e1c lo\u00e0i m\u1ed1i thu\u1ed1c gi\u1ed1ng <em>Mastotermes<\/em> t\u1ea5n c\u00f4ng. T\u1ea1i khu v\u1ef1c \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, lo\u00e0i m\u1ed1i <em>Coptotermes curvignathus<\/em> g\u00e2y h\u1ea1i n\u1eb7ng l\u00e0 b\u1ea1ch \u0111\u00e0n, keo, th\u00f4ng v\u00e0 cao su.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc ta n\u1eb1m trong khu v\u1ef1c kh\u00ed h\u1eadu nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi, n\u00ean th\u00e0nh ph\u1ea7n lo\u00e0i m\u1ed1i r\u1ea5t phong ph\u00fa. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u1eeb m\u1ed1i \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1eadp trung ch\u1ee7 y\u1ebfu v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb h\u1ea1i l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 \u0111\u00ea \u0111\u1eadp. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e2y tr\u1ed3ng, ch\u01b0a c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u chuy\u00ean s\u00e2u v\u1ec1 m\u1ed1i g\u00e2y h\u1ea1i c\u00e2y r\u1eebng tr\u1ed3ng v\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p ph\u00f2ng tr\u1eeb.<\/p>\n<p>N\u1ed9i dung b\u00e0i b\u00e1o n\u00e0y gi\u1edbi thi\u1ec7u k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh m\u1ed1i g\u00e2y h\u1ea1i r\u1eebng tr\u1ed3ng b\u1ea1ch \u0111\u00e0n v\u00e0 keo t\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 v\u00f9ng tr\u1ecdng \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta.<\/p>\n<p><em>(T\u1ea1p ch\u00ed Khoa h\u1ecdc L\u00e2m nghi\u1ec7p, s\u1ed1 1 n\u0103m 2011, trang 1745-1751)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p align=\"justify\">\n<span style=\"font-family: Arial; font-size: 10pt\">B\u1ea1ch \u0111&agrave;n v&agrave; keo l&agrave; c&aacute;c lo&agrave;i c&acirc;y tr\u1ed3ng r\u1eebng ch\u1ee7 l\u1ef1c c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam. M\u1ed1i (<em>Isoptera<\/em>) l&agrave; \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c&ocirc;n tr&ugrave;ng h\u1ea1i c&oacute; th\u1ec3 g&acirc;y c&acirc;y con b\u1ea1ch \u0111&agrave;n v&agrave; keo v\u1edbi t\u1ef7 l\u1ec7 cao. K\u1ebft qu\u1ea3 nghi&ecirc;n c\u1ee9u b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u \u0111&atilde; x&aacute;c \u0111\u1ecbnh th&agrave;nh ph\u1ea7n lo&agrave;i m\u1ed1i v&agrave; \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m g&acirc;y h\u1ea1i c\u1ee7a ch&uacute;ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi r\u1eebng tr\u1ed3ng b\u1ea1ch \u0111&agrave;n Uro v&agrave; keo lai t\u1ea1i c&aacute;c v&ugrave;ng tr\u1ecdng \u0111i\u1ec3m g\u1ed3m \u0110&ocirc;ng B\u1eafc, T&acirc;y B\u1eafc, v&ugrave;ng Trung t&acirc;m v&agrave; T&acirc;y Nguy&ecirc;n, v\u1edbi <\/span><span style=\"font-family: Arial; font-size: 10pt\">310 m\u1eabu m\u1ed1i v&agrave; ph&acirc;n t&iacute;ch \u0111\u1ecbnh lo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c 17 lo&agrave;i m\u1ed1i, thu\u1ed9c 9 gi\u1ed1ng v&agrave; 2 h\u1ecd m\u1ed1i. B\u1ea1ch \u0111&agrave;n Uro v&agrave; keo lai d\u01b0\u1edbi 1 tu\u1ed1i c&oacute; t\u1ef7 l\u1ec7 b\u1ecb m\u1ed1i g&acirc;y ch\u1ebft cao h\u01a1n so v\u1edbi c&acirc;y tu\u1ed5i 2, 3. Theo v&ugrave;ng \u0111\u1ecba l&yacute;, b\u1ea1ch \u0111&agrave;n v&agrave; keo t\u1ea1i T&acirc;y Nguy&ecirc;n c&oacute; t\u1ef7 l\u1ec7 c&acirc;y b\u1ecb m\u1ed1i g&acirc;y h\u1ea1i cao h\u01a1n, ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn l&agrave; v&ugrave;ng T&acirc;y B\u1eafc v&agrave; \u0110&ocirc;ng B\u1eafc.<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[18],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9584"}],"collection":[{"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9584"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9584\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15254,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9584\/revisions\/15254"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}