{"id":24249,"date":"2026-06-16T08:46:57","date_gmt":"2026-06-16T01:46:57","guid":{"rendered":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/?p=24249"},"modified":"2026-06-16T08:47:29","modified_gmt":"2026-06-16T01:47:29","slug":"ky-thuat-gay-trong-mot-so-loai-cay-lam-san-ngoai-go-lam-duoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/ky-thuat-gay-trong-mot-so-loai-cay-lam-san-ngoai-go-lam-duoc\/","title":{"rendered":"K\u1ef9 thu\u1eadt g\u00e2y tr\u1ed3ng m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00e2y l\u00e2m s\u1ea3n ngo\u00e0i g\u1ed7 l\u00e0m d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/ky-thuat-gay-trong-mot-so-loai-cay-lam-san-ngoai-go-lam-duoc\/b1\/\" rel=\"attachment wp-att-24250\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-24250\" src=\"http:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/B1-376x500.jpg\" alt=\"\" width=\"376\" height=\"500\" srcset=\"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/B1-376x500.jpg 376w, https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/B1.jpg 710w\" sizes=\"(max-width: 376px) 100vw, 376px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>L\u1edcI GI\u1edaI THI\u1ec6U<\/strong><\/p>\n<p>L\u00e2m s\u1ea3n ngo\u00e0i g\u1ed7 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i r\u1eebng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 r\u1eebng t\u1ef1 nhi\u00ean nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi. N\u00f3 c\u00f3 vai tr\u00f2 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi sinh k\u1ebf ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00f9ng n\u00fai, v\u00f9ng s\u00e2u, v\u00f9ng xa. N\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u1ef1c ph\u1ea9m v\u00e0 nguy\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ec3 s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u00e1c m\u1eb7t h\u00e0ng th\u1ee7 c\u00f4ng m\u1ef9 ngh\u1ec7 xu\u1ea5t kh\u1ea9u c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb m\u00e0 c\u00f2n cung c\u1ea5p nguy\u00ean li\u1ec7u l\u00e0m d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u cho ng\u00e0nh Y h\u1ecdc, bao g\u1ed3m c\u1ea3 Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n v\u00e0 Y h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. B\u00ean c\u1ea1nh c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb kinh t\u1ebf v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i, l\u00e2m s\u1ea3n ngo\u00e0i g\u1ed7 c\u00f2n c\u00f3 vai tr\u00f2 to l\u1edbn trong vi\u1ec7c c\u1ea3i thi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh th\u00e1i, nh\u1ea5t l\u00e0 trong b\u1ed1i c\u1ea3nh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu ng\u00e0y c\u00e0ng gia t\u0103ng nh\u01b0 hi\u1ec7n nay, ch\u1ee9c n\u0103ng b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh th\u00e1i ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa tr\u1ecdng h\u01a1n, trong nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ch\u1ee9c n\u0103ng n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u01b0\u1ee3t xa ch\u1ee9c n\u0103ng kinh t\u1ebf. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00e2y l\u00e2m s\u1ea3n ngo\u00e0i g\u1ed7 l\u00e0m d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u v\u1eeba cung c\u1ea5p c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m l\u00e0m d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 s\u1ee9c kh\u1ecfe cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, v\u1eeba mang l\u1ea1i thu nh\u1eadp kinh t\u1ebf v\u00e0 v\u1eeba \u0111\u1ea3m b\u1ea3o ch\u1ee9c n\u0103ng ph\u00f2ng h\u1ed9<br \/>\nb\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh th\u00e1i n\u00ean c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n. H\u01a1n n\u1eefa, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n nay \u0111ang c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng gia t\u0103ng s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c lo\u00e0i th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1eefa b\u1ec7nh v\u00e0 b\u1ed3i b\u1ed5 s\u1ee9c kh\u1ecfe. V\u00ec v\u1eady, c\u00e1c lo\u00e0i l\u00e2m s\u1ea3n ngo\u00e0i g\u1ed7 l\u00e0m d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u<br \/>\nc\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u00e2m ph\u00e1t tri\u1ec3n nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa.<br \/>\nD\u1ef1a tr\u00ean k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a c\u00e1c nhi\u1ec7m v\u1ee5 Khoa h\u1ecdc C\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n trong th\u1eddi gian v\u1eeba qua, nh\u00f3m t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n cu\u1ed1n s\u00e1ch \u201cK\u1ef9 thu\u1eadt g\u00e2y tr\u1ed3ng m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00e2y l\u00e2m s\u1ea3n ngo\u00e0i g\u1ed7 l\u00e0m d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u\u201d. Cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u00e3 t\u1ed5ng h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00f4ng<br \/>\ntin m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng, t\u1eeb \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh th\u00e1i, sinh th\u00e1i \u0111\u1ebfn k\u1ef9 thu\u1eadt ch\u1ecdn gi\u1ed1ng, nh\u00e2n gi\u1ed1ng, tr\u1ed3ng, khai th\u00e1c v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m. V\u00ec v\u1eady, cu\u1ed1n s\u00e1ch l\u00e0 t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb trong nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc, \u0111\u00e0o t\u1ea1o v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n s\u1ea3n xu\u1ea5t.<br \/>\nVi\u1ec7n Khoa h\u1ecdc L\u00e2m nghi\u1ec7p Vi\u1ec7t Nam ghi nh\u1eadn v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 l\u0129nh v\u1ef1c l\u00e2m s\u1ea3n ngo\u00e0i g\u1ed7 trong th\u1eddi gian v\u1eeba qua v\u00e0 tr\u00e2n tr\u1ecdng gi\u1edbi thi\u1ec7u cu\u1ed1n s\u00e1ch t\u1edbi b\u1ea1n \u0111\u1ecdc. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, xin c\u1ea3m \u01a1n nh\u00f3m t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 r\u1ea5t t\u00edch c\u1ef1c, \u0111\u1ea7u t\u01b0 th\u1eddi gian v\u00e0 c\u00f4ng s\u1ee9c,<br \/>\nt\u1eadp h\u1ee3p t\u00e0i li\u1ec7u v\u00e0 ho\u00e0n thi\u1ec7n cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y. Hy v\u1ecdng, cu\u1ed1n s\u00e1ch s\u1ebd mang \u0111\u1ebfn nh\u1eefng th\u00f4ng tin b\u1ed5 \u00edch m\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ecdc \u0111ang c\u1ea7n.<\/p>\n<p><strong>L\u1edcI N\u00d3I \u0110\u1ea6U<\/strong><\/p>\n<p>L\u00e2m s\u1ea3n ngo\u00e0i g\u1ed7 l\u00e0m d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u l\u00e0 nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00e2y r\u1eebng m\u00e0 trong c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a ch\u00fang ch\u1ee9a c\u00e1c ho\u1ea1t ch\u1ea5t t\u1ef1 nhi\u00ean, \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n l\u00e0m thu\u1ed1c c\u1ee7a ng\u00e0nh D\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u. Nguy\u00ean li\u1ec7u l\u00e0m d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn hay to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt nh\u01b0: c\u1ee7, th\u00e2n, l\u00e1, hoa, qu\u1ea3, h\u1ea1t, v\u1ecf, nh\u1ef1a ho\u1eb7c c\u00e1c ch\u1ea5t chi\u1ebft xu\u1ea5t t\u1eeb c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt. Theo nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a T\u1ed5 ch\u1ee9c Y t\u1ebf Th\u1ebf gi\u1edbi (WHO), hi\u1ec7n nay c\u00f3 \u0111\u1ebfn 80% d\u00e2n s\u1ed1 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 nhu c\u1ea7u s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ed1c c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1ef1 nhi\u00ean, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ed1c c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb th\u1ef1c v\u1eadt. Theo th\u1ed1ng k\u00ea c\u1ee7a ng\u00e0nh D\u01b0\u1ee3c, hi\u1ec7n nay m\u1edbi c\u00f3 tr\u00ean 50% c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb l\u00e2m s\u00e0ng c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 25% c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb th\u1ef1c v\u1eadt.<br \/>\nC\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u00e3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh Vi\u1ec7t Nam n\u1eb1m trong v\u00f9ng kh\u00ed h\u1eadu thu\u1eadn l\u1ee3i cho nhi\u1ec1u lo\u00e0i th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c qu\u00fd ph\u00e1t tri\u1ec3n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 nhi\u1ec1u lo\u00e0i qu\u00fd v\u00e0 hi\u1ebfm tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0: S\u00e2m Vi\u1ec7t Nam (<em>Panax vietnamensis)<\/em>, Tam th\u1ea5t hoang (<em>Panax stipuleanatus<\/em>), B\u00e1ch h\u1ee3p<br \/>\n(<em>Lilium poilanei)<\/em>, Th\u00f4ng \u0111\u1ecf l\u00e1 d\u00e0i (<em>Taxus wallichiana<\/em>), Th\u00f4ng \u0111\u1ecf l\u00e1 ng\u1eafn (<em>Taxus chinensis<\/em>)\u2026 Tuy nhi\u00ean, do nhu c\u1ea7u s\u1eed d\u1ee5ng l\u1edbn, khai th\u00e1c kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, nhi\u1ec1u lo\u00e0i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 g\u00e2y tr\u1ed3ng ph\u00e1t tri\u1ec3n, n\u00ean c\u00f3 nguy c\u00f3 b\u1ecb tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng cao. N\u0103m 2019, B\u1ed9 Y t\u1ebf c\u0169ng \u0111\u00e3 ban<br \/>\nh\u00e0nh danh m\u1ee5c 100 lo\u00e0i c\u00e2y l\u00e0m d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb y t\u1ebf v\u00e0 kinh t\u1ebf cao \u0111\u1ec3 t\u1eadp trung nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0o giai \u0111o\u1ea1n 2020-2030. Trong ph\u1ea1m vi t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0y, nh\u00f3m t\u00e1c gi\u1ea3 xin gi\u1edbi thi\u1ec7u k\u1ef9 thu\u1eadt g\u00e2y tr\u1ed3ng 16 lo\u00e0i c\u00e2y l\u00e2m s\u1ea3n ngo\u00e0i g\u1ed7 l\u00e0m d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u \u1edf c\u00e1c<br \/>\nm\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c, g\u1ed3m: Ba k\u00edch t\u00edm (<em>Morinda officinaliis<\/em>), B\u1ea3y l\u00e1 m\u1ed9t hoa (<em>Paris vietnamensis<\/em>), B\u00ecnh v\u00f4i (<em>Stephania rotunda<\/em>), \u0110\u1ecba li\u1ec1n (<em>Kaempferia galanga<\/em>), Gi\u1ea3o c\u1ed5 lam (<em>Gynostemma pentaphyllum<\/em>), Ho\u00e0ng \u0111\u1eb1ng (<em>Fibraurea tinctorial<\/em>), L\u00e1 kh\u00f4i (<em>Ardisia gigantifolia<\/em>), R\u00e2u h\u00f9m (<em>Tacca chantrieri<\/em>), Sa nh\u00e2n t\u00edm (<em>Amomum longiligulare<\/em>), S\u00e2m lai ch\u00e2u (<em>Panax vietnamensis<\/em> var. fuscidiscus), S\u01a1n tra (<em>Docynia indica<\/em>), Tam th\u1ea5t (<em>Panax pseudoginsen<\/em>g), Tam th\u1ea5t hoang (<em>Panax stipuleanatus<\/em>), Tr\u00e0 hoa v\u00e0ng g\u00e2n l\u00f5m (<em>Camellia impressinervis<\/em>), Tr\u00e0m l\u00e1 ng\u1eafn (<em>Melaleuca cajuputi<\/em>), X\u1ea1 \u0111en (<em>Ehretia asperula<\/em>).<br \/>\nM\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ed1 g\u1eafng, nh\u01b0ng do h\u1ea1n ch\u1ebf v\u1ec1 th\u1eddi gian v\u00e0 t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t, nh\u00f3m t\u00e1c gi\u1ea3 r\u1ea5t mong nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 g\u00f3p \u00fd c\u1ee7a \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 \u0111\u1ec3 cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n thi\u1ec7n h\u01a1n trong l\u1ea7n t\u00e1i b\u1ea3n sau.<br \/>\nNh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y, nh\u00f3m t\u00e1c gi\u1ea3 xin ch\u00e2n th\u00e0nh c\u1ea3m \u01a1n t\u1eadp th\u1ec3 c\u00e1n b\u1ed9 khoa h\u1ecdc c\u1ee7a Trung t\u00e2m Nghi\u00ean c\u1ee9u L\u00e2m s\u1ea3n ngo\u00e0i g\u1ed7, Vi\u1ec7n Nghi\u00ean c\u1ee9u L\u00e2m sinh, c\u00e1c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p trong v\u00e0 ngo\u00e0i Vi\u1ec7n Khoa h\u1ecdc L\u00e2m nghi\u1ec7p Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin v\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, nh\u00f3m t\u00e1c gi\u1ea3 xin ch\u00e2n th\u00e0nh c\u1ea3m \u01a1n GS.TS. V\u00f5 \u0110\u1ea1i H\u1ea3i, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Vi\u1ec7n Khoa h\u1ecdc L\u00e2m nghi\u1ec7p Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9ng vi\u00ean, khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u1ec3 nh\u00f3m t\u00e1c gi\u1ea3 ho\u00e0n thi\u1ec7n cu\u1ed1n s\u00e1ch.<br \/>\n<em>C\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u1edcI GI\u1edaI THI\u1ec6U L\u00e2m s\u1ea3n ngo\u00e0i g\u1ed7 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i r\u1eebng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 r\u1eebng t\u1ef1 nhi\u00ean nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi. N\u00f3 c\u00f3 vai tr\u00f2 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi sinh k\u1ebf ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00f9ng n\u00fai, v\u00f9ng s\u00e2u, v\u00f9ng xa. N\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u1ef1c ph\u1ea9m [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24250,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[71],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24249"}],"collection":[{"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24249"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24249\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24253,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24249\/revisions\/24253"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24250"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vafs.gov.vn\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}